بیداری فرهنگی-زبانی جوامع اروپایی والتهاب ناسیونالیستی  منجر به تجزیه قاره به واحدهای اداری جغرافیایی شد که دولت-ملتها نامیده شدند. تعصبات نژادی و ناهمگونی تند فلسفه سیاسی ملی با باور بر درستی  متدولوژی دانشمندانه آن تقویت شد و اروپا را بسوی ایجاد تقارن و تصویری متمایز  از خود نسبت به کل دنیا برد. شرق شناسی اروپایی به دنبال پس ماند تمام اسناد تاریخی برای  بررسی دقیق آنها افتاد و این کار را در  چهار چوب ایده های نژادی و ناسیونالیستی قرار داد. مطالعه ایران موضوع اصول همین سیستم قرار گرفت .

حقوق زنان ، حقوق بشر خوانده میشود و رعایت حقوق زنان از شاخص های توسعه کشورها به شمار می آید ، در سالهای اخیر موضوع زنان و جنبش برابری خواهی زنان ، توجه بسیاری از پژوهشگران و نهادهای توسعه اجتماعی بین المللی را به خود جلب کرده است ، بالا رفتن میزان سواد زنان و حضور بیشتر آنها در صحنه اجتماع و نیز مبارزات سیاسی لزوم توجه و شناخت زوایای کامل مسئله زن و جنبش زنان را برای همه گرایشهای سیاسی و از جمله حرکت ملی – دمکراتیک آزربایجان ضروری ساخته است.

 هادي سالاري

كارشناسان می‌گویند كویرهای حاصل از عقب نشینی دریاچه ارومیه به ویژه از نوع كویرهای بسیار خطرناك است. آنان معتقدند اساسا كویرها از نظر تركیبات خاك به دو دسته كویر نمك و كویر بدون نمك تقسیم می‌شوند كه كویرهای نمكی از نوع بسیار خطرناك به شمار می‌روند كه ادامه حیات گونه‌های بومی منطقه را مورد مخاطرات جدی قرار می‌دهند.

سيامك كوشي

ملت از جمله مفاهيمي است كه داراي معاني بسياري در دنياي علوم سياسي مي باشد. برخي  ملت را قوم به خود آگاهي رسيده تلقي ميكنند. كه البته با اندكي تامل در نوشته هاي فلاسفه سياسي دنيا و درك مفهوم قوم، به بي معني بودن آن پي مي بريم. برخي از انديشمندان ايدئولوژيك همانند ماركسيست ها «ملت را مجموعه افرادي مي پندارند كه در چارچوب سرحدات و مرزهاي اقتصادي زندگي مي كنند و زندگي اقتصادي و مسايل مالي و تجاري و ... وجه تشابه آنها مي باشد.» حتي برخي از انديشمندان ايراني از جمله آقاي آشوري نيز چنين عقيده اي دارند.  

 م . ائینالی

  در میان آکتورهای مناطق ملی خطۀ آذربایجان به لحاظ وسعت، ریشۀ اندیشه و نحله های فکری آزادیخواهی و هم چنین سابقۀ تاریخی خود دارای جایگاه ویژه ای بوده و به جرأت می توان گفت که تنها آکتور سیاسی ـ ملی بشمار می آید که میتواند به تنهائی موازنۀ قدرت سیاسی در ایران را به نفع یکی از آکتورهای تمام کشوری به پایان رساند. از این منظر آذربایجان و حرکت ملی آن سومین آکتور تأثیر گذار در صحنۀ سیاسی کشور بوده که قابلیت تعیین تکلیف قدرت سیاسی در ایران را دارد، باید مورد بررسی جدی قرار گیرد. 

مصطفی وزیری

 در روزگار مدرن آسیمیلاسیون رموز فرهنگی و انتشار ارزشهای تاریخی یک ملت به یک زمان منفرد (در عصر الکترونیک) کمکی برای وابستگی فرهنگی و روابط اجتماعی در منطقه ایی جغرافیایی تحت یک سیستم سیاسی شده است.  گاها این مکانیزم فرهنگی و اجتماعی که  ممکن است مارک پدیده نژادی داشته باشد با موسسه سیاسی  یک منطقه اشتباه شده است؛ همانند مورد ایران به حس آگاهی عمومی و توده مردم  فرو کرده اند که این هر دو مترادف هم هستند.